Một ủy ban do Đảng Cộng hòa kiểm soát tại Hạ viện Mỹ vừa thông qua đề xuất sửa đổi Hiến pháp nhằm cố định số lượng thẩm phán của Tòa án Tối cao Mỹ ở mức 9 người. Động thái này được cho là nhằm ngăn chặn khả năng các chính quyền tương lai mở rộng số lượng thẩm phán nếu giành được quyền kiểm soát Quốc hội.
Đề xuất được thông qua tại Ủy ban Tư pháp Hạ viện với tỷ lệ bỏ phiếu 15-8 theo đường lối đảng phái. Người bảo trợ dự luật là Dân biểu Andy Biggs của bang Arizona.
Theo ông Biggs, việc sửa đổi Hiến pháp là cần thiết để bảo vệ tính độc lập của Tòa án Tối cao Mỹ và ngăn chặn nguy cơ "court packing" – thuật ngữ dùng để chỉ việc tăng số lượng thẩm phán nhằm thay đổi cán cân tư tưởng của tòa án.
Vì Sao Vấn Đề Này Gây Tranh Cãi?
Hiện nay, Tòa án Tối cao Mỹ có 9 thẩm phán, trong đó đa số được xem là có xu hướng bảo thủ. Cán cân hiện tại là 6 thẩm phán bảo thủ và 3 thẩm phán tự do.
Sau nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, Tòa án Tối cao đã đưa ra nhiều phán quyết quan trọng liên quan đến:
- quyền phá thai
- quyền sở hữu súng
- quyền hạn của các cơ quan liên bang
- quyền điều hành của Tổng thống
Những quyết định này khiến nhiều chính trị gia Dân chủ kêu gọi Quốc hội xem xét tăng số lượng thẩm phán nhằm cân bằng lại ảnh hưởng chính trị trong tòa án.
Để đối phó với khả năng đó, phe Cộng hòa hiện muốn đưa giới hạn 9 thẩm phán vào Hiến pháp Mỹ.
Khả Năng Thông Qua Có Cao Không?
Mặc dù đề xuất đã được Ủy ban Tư pháp Hạ viện thông qua, khả năng trở thành một phần của Hiến pháp Mỹ hiện được đánh giá là rất thấp.
Theo quy định, một sửa đổi Hiến pháp cần:
- được ít nhất hai phần ba Hạ viện thông qua
- được ít nhất hai phần ba Thượng viện chấp thuận
- được 38 bang phê chuẩn
Trong bối cảnh chính trị hiện nay, việc đạt được mức đồng thuận này là rất khó.
Đảng Dân Chủ Phản Đối
Các nghị sĩ Dân chủ cho rằng đề xuất này nhằm duy trì lợi thế hiện tại của phe bảo thủ tại Tòa án Tối cao.
Dân biểu Jamie Raskin cho rằng đây là nỗ lực nhằm "cố định" cấu trúc hiện tại của tòa án thay vì để Quốc hội tương lai có quyền điều chỉnh khi cần thiết.
Trong khi đó, Dân biểu Jasmine Crockett của Texas chỉ trích các nghị sĩ Cộng hòa đang tìm cách duy trì quyền lực lâu dài thông qua việc thay đổi Hiến pháp.
Tòa Án Tối Cao Mỹ Đã Thay Đổi Nhiều Lần Trong Lịch Sử
Mặc dù nhiều người cho rằng Tòa án Tối cao luôn có 9 thẩm phán, thực tế số lượng này đã nhiều lần thay đổi trong lịch sử Mỹ.
Quốc hội Mỹ từng điều chỉnh số lượng thẩm phán từ 5 người lên đến 10 người ở các giai đoạn khác nhau.
Con số 9 thẩm phán chỉ được duy trì liên tục từ năm 1869 đến nay.
Một trong những nỗ lực nổi tiếng nhất nhằm mở rộng Tòa án Tối cao từng được Tổng thống Franklin D. Roosevelt đề xuất vào thập niên 1930 nhưng cuối cùng không được Quốc hội thông qua.
Điều Gì Có Thể Xảy Ra Tiếp Theo?
Dù cơ hội thành công không cao, đề xuất này cho thấy Tòa án Tối cao tiếp tục là một trong những vấn đề chính trị quan trọng nhất tại Mỹ.
Trong những năm tới, các cuộc tranh luận liên quan đến:
- quyền lực của chính phủ liên bang
- chính sách nhập cư
- quyền công dân
- và các vấn đề hiến pháp
vẫn sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể từ các phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ.
Kết Luận
Đề xuất sửa đổi Hiến pháp nhằm cố định số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao ở mức 9 người cho thấy cuộc tranh luận về vai trò và ảnh hưởng của cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ vẫn đang tiếp diễn.
Mặc dù khả năng được thông qua còn thấp, động thái này phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của Tòa án Tối cao trong các cuộc tranh luận chính trị và pháp lý tại Mỹ hiện nay.
